Một cây chổi quét có sạch hay không, nhiều người thường nhìn ngay vào phần đầu chổi. Cọng có dày không? Có gom được rác không? Có quét được lá ngoài sân không? Nhưng dùng chổi một lúc mới thấy: cán chổi cũng quan trọng chẳng kém phần đầu quét. Cán quá ngắn thì phải cúi, cán quá nặng thì nhanh mỏi tay, còn cán yếu hoặc cong vênh lại khiến mỗi đường quét trở nên khó chịu hơn.
Vậy cán chổi là gì, cán chổi làm bằng gì và nên chọn loại nào cho từng nhu cầu sử dụng? Hiểu đúng một vài đặc điểm cơ bản sẽ giúp bạn chọn được cây chổi vừa dễ dùng, vừa phù hợp với công việc hàng ngày.
1. Cán chổi là gì? Vì sao một chiếc cán tốt lại quan trọng?
Hiểu đơn giản, cán chổi là phần tay cầm nối người sử dụng với đầu chổi. Đây là bộ phận giúp truyền lực từ tay xuống phần quét, đồng thời quyết định khá nhiều đến tư thế và cảm giác khi sử dụng.
Nghe thì đơn giản, nhưng nếu từng phải quét một khoảng sân rộng, hành lang trường học hay khu vực nhà xưởng trong thời gian dài, bạn sẽ thấy sự khác biệt rất rõ.
Một cây chổi có đầu quét tốt nhưng cán quá ngắn sẽ khiến người sử dụng phải cúi nhiều. Cán quá nặng làm cổ tay và cánh tay nhanh mỏi. Cán nhỏ, yếu hoặc không thẳng lại khiến đầu chổi khó điều khiển, đặc biệt khi cần quét lá, đất cát hoặc rác nặng ngoài trời.
Bởi vậy, một chiếc cán chổi phù hợp thường cần đáp ứng một số yêu cầu cơ bản:
- Đủ dài để người dùng giữ được tư thế tương đối thoải mái.
- Có độ cứng cần thiết để truyền lực xuống đầu chổi.
- Không quá nặng khi phải quét trong thời gian dài.
- Bề mặt tương đối nhẵn, dễ cầm nắm.
- Phần nối với đầu chổi chắc chắn.
- Phù hợp với môi trường sử dụng trong nhà hoặc ngoài trời.
Đối với chổi quét nhà thông thường, cán thường không cần quá lớn. Nhưng với chổi quét sân, chổi quét đường hoặc chổi dùng tại trường học, nhà xưởng và khu công cộng, cán dài và chắc lại trở nên quan trọng hơn.
Đây cũng là lý do trên thị trường xuất hiện rất nhiều các loại cán chổi khác nhau về vật liệu, chiều dài, đường kính và cách hoàn thiện.
Cán chổi làm bằng gì?
Không có một vật liệu duy nhất được dùng cho tất cả các loại chổi.
Tùy mục đích sử dụng, nhà sản xuất có thể lựa chọn:
- tre;
- trúc;
- gỗ;
- nhựa;
- kim loại như inox hoặc thép;
- hoặc những loại cán kết hợp nhiều vật liệu.
Trong đó, cán chổi tre và cán chổi trúc khá quen thuộc với những dòng chổi truyền thống và chổi quét ngoài trời tại Việt Nam.
Tre, trúc có sẵn trong tự nhiên, thân dài và có độ cứng phù hợp. Sau khi được lựa chọn và xử lý đúng cách, chúng có thể trở thành những chiếc cán vừa tương đối nhẹ, vừa thuận tiện cho những công việc cần quét trên diện tích lớn.
Nhưng điều đó không có nghĩa rằng cứ cán bằng tre hay trúc là giống nhau.
Độ tuổi của cây, đường kính thân, độ thẳng, độ dày thành cây, quá trình phơi, xử lý và bảo quản đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng cán thành phẩm.
Vì vậy, khi tìm hiểu cán chổi làm bằng gì, điều quan trọng không chỉ nằm ở tên vật liệu mà còn ở cách vật liệu đó được lựa chọn và xử lý.
Tham khảo thêm bài viết: Cán Chổi Tre Là Gì? Đặc Điểm, Ưu Điểm Và Ứng Dụng Thực Tế
2. Các loại cán chổi phổ biến hiện nay có gì khác nhau?
Nếu chia theo vật liệu, thị trường hiện nay có thể gặp bốn nhóm khá phổ biến: cán chổi tre, cán chổi trúc, cán chổi gỗ và cán chổi nhựa. Ngoài ra còn có cán inox hoặc kim loại cho một số dòng chổi chuyên dụng.
Mỗi loại đều có điểm mạnh riêng. Không có vật liệu nào phù hợp tuyệt đối với mọi trường hợp.
2.1. Cán chổi tre
Tre từ lâu đã được sử dụng để làm nhiều dụng cụ sinh hoạt của người Việt, trong đó có cán chổi.
Ưu điểm dễ nhận thấy của cán chổi tre là thân cây tự nhiên khá dài, có độ cứng và khả năng chịu lực tương đối tốt nếu nguyên liệu được lựa chọn phù hợp.
Cán tre thường phù hợp với:
- chổi quét sân;
- chổi quét lá;
- chổi sử dụng ngoài trời;
- chổi dành cho khu vực có diện tích rộng;
- các dòng chổi cần cán dài.
Với những công việc như quét sân trường, sân nhà xưởng, đường nội bộ hay khu vực công cộng, một chiếc cán đủ dài giúp người sử dụng không phải cúi xuống quá nhiều trong mỗi đường quét.
Tuy nhiên, chất lượng cán chổi tre phụ thuộc khá nhiều vào nguyên liệu.
Tre quá non có thể chưa đạt độ cứng cần thiết. Tre xử lý độ ẩm chưa tốt có nguy cơ bị mốc hoặc thay đổi hình dạng trong quá trình lưu kho. Vì thế, khi mua số lượng lớn, không nên chỉ nhìn vào giá.
Tham khảo thêm bài viết: Cán Chổi Tre Là Gì? Đặc Điểm, Ưu Điểm Và Ứng Dụng Thực Tế
2.2. Cán chổi trúc
Cán chổi trúc có nhiều đặc điểm gần với cán tre nhưng thân thường gọn và khá thuận tiện khi sử dụng cho các sản phẩm cần cán tương đối nhẹ.
Trúc được lựa chọn làm cán nhờ hình dáng thân dài tự nhiên và khả năng gia công khá thuận lợi.
Tùy loại nguyên liệu, cán trúc có thể được sử dụng cho:
- chổi quét sân;
- chổi gia dụng;
- chổi quét lá;
- các dụng cụ vệ sinh cán dài.
Khi lựa chọn cán trúc, người mua cũng nên quan sát độ thẳng của thân, đường kính, bề mặt và tình trạng nguyên liệu.
Một chiếc cán nhìn bên ngoài khá đẹp nhưng nếu độ ẩm còn cao thì trong quá trình lưu kho lâu ngày vẫn có thể phát sinh vấn đề.
Tham khảo thêm bài viết: Cán Chổi Trúc Là Gì? Vì Sao Trúc Được Dùng Làm Cán Chổi?
2.3. Cán chổi gỗ
Cán chổi gỗ thường có bề mặt khá đều sau khi được tiện hoặc gia công.
Ưu điểm của loại cán này là hình thức đồng đều, đường kính dễ kiểm soát và thuận tiện khi cần sản xuất theo một kích thước tương đối thống nhất.
Cán gỗ thường được sử dụng cho nhiều loại:
- chổi gia dụng;
- cây lau nhà;
- bàn chải cán dài;
- dụng cụ vệ sinh.
Điểm cần cân nhắc là trọng lượng và loại gỗ sử dụng. Một số loại cán gỗ đặc có thể nặng hơn so với tre hoặc trúc có cùng chiều dài.
Ngoài ra, quá trình xử lý bề mặt và độ ẩm của gỗ cũng ảnh hưởng đến độ bền khi sử dụng.
2.4. Cán chổi nhựa
Cán chổi nhựa xuất hiện nhiều trong các dòng chổi gia dụng hiện đại.
Ưu điểm nổi bật là mẫu mã đa dạng, bề mặt đồng đều, dễ phối màu và có thể sản xuất hàng loạt với kích thước tương đối ổn định.
Một số loại cán còn được thiết kế rỗng bên trong nhằm giảm trọng lượng.
Tuy vậy, chất lượng cán nhựa phụ thuộc khá nhiều vào loại nhựa, độ dày thành cán và kết cấu sản phẩm. Cán quá mỏng có thể bị cong hoặc nứt khi phải chịu lực lớn.
Do đó, cán nhựa thường phù hợp với chổi dùng trong nhà hoặc những công việc vệ sinh không cần tác động lực quá mạnh.
2.5. Cán inox và cán kim loại
Cán kim loại thường xuất hiện trên cây lau nhà, dụng cụ vệ sinh công nghiệp hoặc những sản phẩm cần bề mặt dễ lau chùi.
Ưu điểm là hình thức đồng đều và có thể thiết kế dạng tăng giảm chiều dài.
Đổi lại, chi phí sản xuất và kết cấu sản phẩm thường khác so với những dòng cán tự nhiên như tre, trúc.
Nhìn chung, việc lựa chọn giữa tre, trúc, gỗ, nhựa hay kim loại cần quay trở lại một câu hỏi đơn giản:
Cây chổi đó sẽ được dùng để quét ở đâu và dùng trong bao lâu mỗi ngày?
Tham khảo thêm bài viết: Cán Chổi Tre, Gỗ, Nhựa Và Inox: Nên Chọn Loại Nào?
3. Cách chọn cán chổi phù hợp: Đừng chỉ nhìn vào vật liệu
Hai chiếc cán cùng làm bằng tre vẫn có thể cho cảm giác sử dụng hoàn toàn khác nhau.
Khi chọn cán chổi, đặc biệt là cho trường học, nhà xưởng, công ty vệ sinh, cơ sở sản xuất hoặc đơn vị mua số lượng lớn, nên xem đồng thời nhiều yếu tố thay vì chỉ hỏi “cán này làm bằng gì?”.
3.1. Chọn chiều dài phù hợp với công việc
Chiều dài ảnh hưởng trực tiếp đến tư thế quét.
Cán quá ngắn khiến người sử dụng phải cúi người nhiều hơn. Nếu chỉ quét vài phút thì chưa thấy rõ, nhưng khi phải làm vệ sinh trên diện tích lớn mỗi ngày, sự khác biệt sẽ rõ ràng hơn.
Ngược lại, cán quá dài trong một không gian nhỏ cũng gây vướng.
Với chổi quét ngoài sân hoặc khu vực rộng, người dùng thường ưu tiên cán dài hơn so với chổi dùng trong phòng.
Một số dòng chổi ngoài trời sử dụng cán khoảng 1,5–1,8 m, tùy thiết kế đầu chổi và nhu cầu thực tế.
Quan trọng nhất là chiều dài cần tương thích với toàn bộ cấu tạo cây chổi, chứ không nên nhìn riêng phần cán.
3.2. Kiểm tra độ thẳng
Đây là chi tiết rất dễ bỏ qua.
Cán cong nhẹ có thể vẫn sử dụng được, nhưng độ cong quá lớn khiến hướng truyền lực xuống đầu chổi bị lệch. Khi quét lâu sẽ tạo cảm giác không thuận tay.
Đặc biệt khi mua cán chổi tre hoặc cán chổi trúc số lượng lớn, độ đồng đều giữa các cây cũng cần được quan tâm.
Không nhất thiết từng cây phải giống nhau hoàn toàn như vật liệu công nghiệp, bởi tre trúc là nguyên liệu tự nhiên. Tuy nhiên, mức độ chênh lệch cần nằm trong giới hạn phù hợp với yêu cầu sản xuất.
3.3. Chú ý đường kính và trọng lượng
Cán quá nhỏ thường nhẹ nhưng có thể thiếu độ chắc nếu sử dụng cho đầu chổi lớn.
Ngược lại, cán quá lớn lại làm tăng trọng lượng không cần thiết.
Điều cần tìm là sự cân bằng.
Đường kính phải đủ để liên kết chắc với đầu chổi nhưng vẫn tạo cảm giác dễ cầm. Với người phải quét trong thời gian dài, vài trăm gram chênh lệch cũng có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm sử dụng.
3.4. Quan sát bề mặt cán
Cán tre, trúc hoặc gỗ nên được xử lý bề mặt phù hợp để hạn chế các phần sắc, dằm hoặc vị trí gây khó chịu khi cầm.
Không nhất thiết bề mặt phải bóng như đồ nội thất.
Đối với một chiếc chổi lao động thông thường, thứ cần thiết hơn là:
- cầm chắc tay;
- không có cạnh sắc nguy hiểm;
- không xuất hiện dấu hiệu mục;
- không bị mốc nặng;
- phần đầu nối phù hợp với cấu tạo chổi.
Một bề mặt quá bóng chưa chắc đồng nghĩa với một chiếc cán tốt.
3.5. Chọn cán theo môi trường sử dụng
Nếu quét sân rộng, quét lá hoặc vệ sinh khu vực ngoài trời, cán tre và cán trúc là những lựa chọn đáng cân nhắc nhờ đặc điểm dài tự nhiên và trọng lượng tương đối thuận tiện.
Nếu sử dụng trong gia đình, cán nhựa hoặc kim loại có thể phù hợp nhờ kích thước gọn và mẫu mã đa dạng.
Nếu cần sản xuất hàng loạt với kích thước rất đồng đều, cán gỗ gia công hoặc các loại cán công nghiệp lại có ưu thế riêng.
Bởi vậy, thay vì hỏi:
“Loại cán chổi nào tốt nhất?”
Nên hỏi:
“Loại cán nào phù hợp nhất với cây chổi và công việc mình đang làm?”
Đó mới là cách lựa chọn thực tế.
Đối với đơn vị mua nguyên liệu sản xuất chổi, còn cần xem thêm các yếu tố như khả năng cung cấp ổn định, quy cách theo lô, độ đồng đều nguyên liệu, phương pháp đóng bó, vận chuyển và điều kiện bảo quản.
Còn với người sử dụng cuối cùng, hãy ưu tiên cảm giác cầm, chiều dài và trọng lượng của cả cây chổi.
Một cây chổi tốt không cần quá cầu kỳ. Nhưng khi phần đầu quét, phần liên kết và cán chổi được thiết kế hài hòa với nhau, công việc quét dọn sẽ nhẹ nhàng và thuận tay hơn rất nhiều.
4. Câu hỏi thường gặp về cán chổi
1. Cán chổi tre hay cán chổi trúc tốt hơn?
Không thể chỉ dựa vào tên vật liệu để kết luận loại nào tốt hơn. Cán chổi tre thường được đánh giá cao về độ cứng và khả năng sử dụng cho chổi ngoài trời, trong khi cán chổi trúc có thể gọn và nhẹ tùy loại nguyên liệu. Quan trọng hơn là độ tuổi cây, độ thẳng, cách xử lý và quy cách cán thành phẩm.
2. Cán chổi dài bao nhiêu là phù hợp?
Chiều dài cần dựa trên loại chổi và không gian sử dụng. Chổi dùng trong phòng có thể sử dụng cán ngắn hơn, trong khi chổi quét sân hoặc khu vực rộng thường phù hợp với cán dài. Một số dòng chổi ngoài trời sử dụng cán khoảng 1,5–1,8 m để người dùng giữ tư thế thoải mái hơn khi quét.
3. Khi mua cán chổi số lượng lớn cần kiểm tra những gì?
Nên kiểm tra vật liệu, chiều dài, đường kính, độ thẳng, độ ẩm, tình trạng bề mặt và mức độ đồng đều giữa các cây. Nếu mua cho sản xuất, cần thống nhất trước quy cách, số lượng, cách đóng bó và yêu cầu chất lượng với nhà cung cấp để hạn chế chênh lệch giữa các lô hàng.
